Türkiye Cumhuriyeti

St. Petersburg Başkonsolosluğu

Bilgi Notları

Türkiye-Rusya Federasyonu ikili ilişkileri, 01.03.2017

 

Rusya Federasyonu’yla (RF) ilişkilerimizin temeli 1992 tarihli İlişkilerin Esasları Hakkında Anlaşma’ya dayanmaktadır.

 

Türkiye ile RF arasındaki ilişkiler ve işbirliği 1990’lı yıllardan bu yana büyük gelişme kaydetmiştir. 1990’lı yıllarda ekonomik işbirliği ilişkilerin itici gücü rolünü oynarken, 2000’li yıllarla birlikte siyasi ilişkilerde de ciddi bir yoğunlaşma yaşanmıştır. 

 

Türkiye-RF ilişkilerinde işbirliği esastır. Karşılıklı güven ortamının daha da güçlendirilmesi, işbirliğinin geliştirilmesi ve şeffaf, samimi diyalogun sürdürülmesi RF’ye yönelik politikamızın başlıca unsurlarıdır. RF ile ilişkilerimiz çok boyutlu dış politikamızın önemli eksenlerinden birini oluşturmaktadır.

 

İkili siyasi alanda bir sorun bulunmamakta, birçok bölgesel ve uluslararası konuda iki ülkenin yaklaşımları benzerlikler taşımaktadır. İki ülke arasında görüşlerin farklılaştığı konularda ise açık ve samimi bir diyalog mevcuttur.

 

Mayıs 2010’da dönemin RF Devlet Başkanı Dmitri Medvedev’in ülkemize gerçekleştirdiği ziyaret sırasında tesis edilen Üst Düzey İşbirliği Konseyi (ÜDİK) iki ülke ilişkilerinde kurumsallaşan işbirliği dönemini başlatmıştır. Yılda bir kez dönüşümlü olarak düzenlenen Konsey toplantılarına iki ülke liderleri eşbaşkanlık etmektedir.

 

Konsey bünyesinde, Dışişleri Bakanlarının başkanlık ettiği Ortak Stratejik Planlama Grubu ve ilgili Bakanların eşbaşkanlığındaki Karma Ekonomik Komisyon toplantıları düzenlenmektedir. Konsey’e bağlı diğer bir organ olan ve genel olarak iki ülke arasında sivil toplum düzeyindeki temasları hızlandırması öngörülen Türk-Rus Toplumsal Forumu da önemli bir işleve sahiptir. Eşbaşkanlıklarını İstanbul Milletvekili Sayın Ahmet Berat Çonkar ile Rusya Federasyonu BDT İşleri, Yurtdışında Yaşayan Soydaşlar ve Uluslararası İnsani İşbirliği Federal Ajansı (Rossotrudniçestvo) Başkanı Sayın Lubov Glebova yürütmektedir. Son olarak 13 Kasım 2014 tarihinde Antalya'da toplanmıştır.

 

2010’da tesisini takiben sırayla karşılıklı olarak gerçekleştirilen ÜDİK’in 4. toplantısı 22 Kasım 2013 tarihinde iki ülke liderleri eşbaşkanlığında St. Petersburg’da düzenlenmiştir.

 

Ankara Milletvekili Sayın Salih Kapusuz başkanlığında, Mersin Milletvekili Sayın Ali Rıza Öztürk ile Adana Milletvekili Sayın Ali Halaman’dan oluşan TBMM Rusya Dostluk Grubu heyeti 25-26 Kasım 2014 tarihlerinde Moskova’da, 27-29 Kasım 2014 tarihlerinde ise RF Başkurdistan Cumhuriyeti'nde temaslarda bulunmuştur.

RF Devlet Başkanı Vladimir Putin, beraberinde 6 Bakanla birlikte 1 Aralık 2014 tarihinde ülkemizi ziyaret ederek, 5. Üst Düzeyli İşbirliği Konseyi Toplantısına Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte eşbaşkanlık yapmıştır. Toplantı sonrasında 8 adet belge imzalanmıştır.

Türk-Rus ilişkileri 2014 yılı boyunca çeşitli düzeylerdeki temas, görüşme ve ziyaretlerle sürmüş, dönemin Duma Başkanı Narışkin Şubat ayında ülkemizi ziyaret etmiş, Ortak Stratejik Planlama Grubu Dışişleri Bakanları Toplantısı Mayıs ayında Moskova'da yapılmıştır. Ayrıca, yılın son döneminde Diyanet İşleri Başkanı Sayın Mehmet Görmez, Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr. Uğur Ünal ve Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Hayati Develi Moskova'yı ziyaret etmişlerdir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Cemil Çiçek'in beraberinde 5 milletvekilimiz olduğu halde 13-16 Nisan 2015 tarihleri arasında Moskova ve Kazan'ı ziyaretleri Parlamentolararası temaslar bakımından önemli olmuştur. Sayın Çiçek Moskova'da Duma Başkanı Narışkin ve Federasyon Konseyi Matviyenko ile biraraya gelmiştir. Kazan'da ise RF Tataristan Cumhurbaşkanı V. Rüstem Minnihanov ve Devlet Konseyi Başkanı Ferit Muhammetşin ile görüşmüştür. Tataristan ziyareti sırasında Meclisler arasında bir işbirliği protokolü de imzalanmıştır.

Duma Başkanı Narışkin de Çanakkale Savaşlarının 100. yıldönümü vesilesiyle 22 Nisan 2015'de İstanbul'a gitmiş ve 23 Nisan günü Barış Zirvesi’ne katılmıştır.

Sayın Bakanımız, Rus mevkidaşı Lavrov ile 17 Eylül 2015 tarihinde Soçi şehrinde biraraya gelmiştir.  

Sayın Cumhurbaşkanımız, Moskova Merkez Camii'nin açılış töreni için 23 Eylül 2015 tarihindeki Moskova ziyaretleri vesilesiyle Devlet Başkanı Putin ve aynı törene katılmak üzere Moskova'da bulunan Filistin Devlet Başkanı Mahmut Abbas ile kapsamlı görüşmelerde bulunmuştur. Liderler G-20 Antalya Zirvesi sırasında da 15 Kasım 2015 günü biraraya gelmişlerdir. Ancak, Türk hava sahasını ihlal eden bir Rus uçağının düşürülmesiyle birlikte ilişkilerde bir kriz doğmuştur.

Bunun sonucu olarak, Üst Düzeyli İşbirliği Konseyi'nin (ÜDİK) 2015 yılı sonuna doğru Rusya'da gerçekleştirilmesi planlanan 6. Toplantısı iptal edilmiştir.

İlişkilerde uçak krizi nedeniyle oluşan siyasi ortam çerçevesinde 2015'te yapılamayan ÜDİK 6. Toplantısının 2016 sonuna doğru yapılması planlanmaktadır. Bu toplantı öncesinde, Karma Ekonomik Komisyon Toplantısı 12 Ekim 2016 tarihinde İstanbul'da yapılmıştır. Toplumsal Forum ve Dışişleri Bakanlarının eşbaşkanlıklarındaki Ortak Stratejik Planlama Grubu Toplantısı da düzenlenecektir.

Öte yandan, KEİ başta olmak üzere çeşitli bölgesel/uluslararası kuruluşlar kapsamında bir araya gelinmektedir. Türk tarafı ilişkilerde normalleşmenin başlamasından yanadır.

Sayın Cumhurbaşkanımızın 27 Haziran 2016 tarihinde kamuoyuna açıklanan RF Devlet Başkanı Putin'i muhatap mektubu ikili ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcına işaret etmektedir.

Keza, Sayın Bakanımız 1 Temmuz 2016 tarihinde Soçi'de yapılan Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü Dışişleri Bakanları Toplantısına katılarak, RF Dışişleri Bakanı Lavrov'la ikili ilişkileri bütün yönleriyle ele alan görüşmeler yapmıştır.

Sayın Cumhurbaşkanımızın 9 Ağustos'ta St. Petersburg'u ziyareti ve RF Devlet Başkanı Putin'le biraraya gelmesi, ikili ilişkiler bakımından son derece önemli bir gelişme teşkil etmiştir. Bu ziyarette Sayın Cumhurbaşkanımıza, Başbakan Yardımcısı Sayın Mehmet Şimşek ve 6 Bakanımız refakat etmiştir.

İki lider yoğun telefon diplomasisini de sürdürmekte, çeşitli vesilelerle görüşmektedirler. Bu çerçevede, 18 Eylül 2016'da yapılan Duma seçimlerini müteakiben telefon görüşmesi gerçekleştirmişlerdir. İki lider 4-5 Eylül 2016 tarihlerinde yapılan G-20 Zirvesi sırasında da biraraya gelmişlerdir.

RF Devlet Başkanı Putin, 10 Ekim 2016 günü Dünya Enerji Kongresi çerçevesinde ülkemizi ziyaret etmiştir.

Sayın Başbakanımızın beraberinde 7 Bakanımızla birlikte 5-7 Aralık 2016 tarihlerinde gerçekleştirdiği RF ziyareti normalleşme sürecine ivme kazandırmıştır.

Karşılıklı ve düzenli olarak gerçekleştirilen üst düzeyli ziyaret ve temaslar vesilesiyle normalleşme süreci hızla ilerletilmektedir.